અનલોક રંગ સૃષ્ટિ ઈન્ટરનેશનલ થિયેટર ફેસ્ટિવલ 2020, જાણો આ ફેસ્ટિવલની અનોખી વાતો

આ ફેસ્ટિવલમાં ટોટલ 6 નાટકો સીલેક્ટ કર્યા છે. જેમાં બાંગ્લાદેશ, રાજસ્થાન, કલકત્તા, દિલ્હી, NSD અને ગુજરાતના નાટક છે. આખો ફેસ્ટિવલ ઓનલાઇન થશે અને સાથે પોતપોતાના ઘરે કે પર્સનલ સ્પેસ પર બેસીને લેપટોપ અથવા મોબાઈલ પર નાટક જોયા પછી જેતે નાટકના ડિરેક્ટર સાથે પ્રેક્ષકોની ઓનલાઇન માધ્યમથી ડિરેક્ટર્સ મીટનું આયોજન થશે.

(જુલાઈ મહિનાના શનિવાર અને રવિવારે નીચે પ્રમાણેના નાટકો બતાડવામાં આવશે)

બંગાળી, હિન્દી, ગુજરાતી અને નોન વરબલ કેટેગરીમાં નાટકો સટ્રીમીંગ થશે.

નાટકોના નામ,

1. બ્રાતો આમી મોંત્રોહીન – બંગાળી – યુસુફ હસન અર્કો (બાંગ્લાદેશ)

2. હા મેં તને ચાહી છે જિંદગી – ગુજરાતી – રાજુ બારોટ (NSD – ગુજરાત)

3. નિરંતર એકલવ્ય – હિન્દી – રાજકુમાર રજક –રાજસ્થાન

4. કોથાય ગાલો – બંગાળી – સુકમલ મૈત્રા – કોલકત્તા

5. ફૉસ્ટ – હિન્દી – સાન્તનું બોઝ – NSD દિલ્હી

6. રાવણના દસ માથા – નોન વરબલ – હર્ષલ વ્યાસ (ગુજરાત)

RangSrushti Theatre Festiva મો નંબર : 9898050212

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના પ્રખંડ અધ્યક્ષ લલિતભાઈ રાઠોડનો આજે જન્મદિન

રાજકોટ: રાજકોટના જનની એજ્યુકેશન એન્ડ ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટના પ્રમુખ લાલિતભાઈ રાઠોડનો આજે જન્મદિવસ છે. તેમણે સેવામય જીવનના 37 વર્ષ પૂર્ણ કરી 38 માં વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ કર્યો છે. તેઓએ સેવાકીય સંસ્થા થકી યુવાવસ્થામાં અનેક સેવાકાર્યો કર્યા છે. ભારતીય સંસ્કારોને વળગી રહેલા લલિતભાઈ દ્વારા 1000 સગર્ભા બહેનોને ગર્ભ સંસ્કાર યોજના હેઠળ રામચરિત માનસનું વિતરણ કરાયું હતું.

ઉપરાંત સર્વ જ્ઞાતિ સમૂહ લગ્નનું ભવ્ય આયોજન કરી ગરીબ પરિવારની દીકરીઓના માતા પિતાના આશીર્વાદ મેળવ્યા. અને દરેક સમાજના દિલમાં સ્થાન મેળવ્યું. હાલ તેઓ વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના વોર્ડ નં.12 ના પ્રખંડ અધ્યક્ષ અને રાજકોટ ઋષિવંશી સમાજના સંગઠન મંત્રી તરીકે નિઃસ્વાર્થ સેવા આપી રહ્યા છે. દરેક વર્ગના લોકોના નાના મોટા કામમાં હમેંશા આગળ રહેતા લાલિતભાઈને જન્મદિવસે મિત્ર વર્તુળ, સગા સ્નેહીઓ, વડીલો, દરેક ક્ષેત્રના આગેવાનો મો.નં. 9898907410 ઉપર શુભેચ્છા પાઠવી રહ્યા છે.

Vadapav bites

Prep Time: 15 minutes

Cook Time: 20 minutes

Total Time: 45 minutes

Serves: 3-4

Ingredients

For the potato mixture
1 cup of boiled & mashed potatoes
1 tbsp finely chopped garlic
1 tsp finely chopped ginger
1 tsp cumin seeds
1 tbsp coriander-cumin powder
1 tsp red chili powder/ cayenne pepper
1/2 tsp turmeric
1 tbsp lime juice
1 tbsp oil
Salt to taste
For making the fritters
3/4 cup chickpea flour
Salt to season the flour
1 tsp red chili powder
Upto 1 1/4 cup water
Oil for deep frying
For the Bread Baskets
Slices of bread
1 tsp oil (to grease the muffin tin)
For assembling the Vada Pav Bites
1/4 cup of tamarind sauce (optional)
1/4 cup of Green Chutney (Recipe here)
1/8 cup garlic/peanut chutney (Recipe here)
Directions

Heat oil in a pan. Once hot, add cumin seeds, chopped ginger & garlic.
When the garlic & ginger turn golden, add all the spice powders, salt and mashed potatoes.
Mix well and turn the heat off. Add the lime juice and chopped cilantro for garnish.
Once the potato mixture cools down, divide the mixture into 10-12 equal portions and shape them into pin pong sized balls.
Mix the chickpea flour, salt and chili powder. Add water in small quantities & mix well until you make a pancake (or dosa) like batter.
Heat up the oil for frying.
Check if the oil is hot enough by dropping a small blob of batter in. The blob of batter sinks and rises up to the top 10 sec. Now, the oil is of the perfect temperature.
Coat each ball with the batter and drop into the hot oil. Do not overcrowd the oil (it brings down the temperature of oil all of a sudden).
When they turn golden, drain them onto some paper towels. Set Aside.
For the bread baskets, cut the bread into a discs using a cutter or just cut the crusts off.
Flatten out the bread discs slightly using a rolling pin.
Grease a muffin pan and set the rolled out bread discs in it as shown in the picture.
Bake at 350°F for 5-7 min or until it gets toasted slightly. We do not want the bread to dry up. It has to be like toast; crispy outer layer but soft.
Once done, Set aside and cool the baskets for 5 minutes.
When you are ready to serve, start assembling the vada pav bites.
Place a little bit of tamarind sauce in the basket (depending on your taste), place the potato fritter on it.
Now, pipe some green chutney on top and sprinkle some spicy garlic chutney.
Elegant, mini vada pav bites are ready to be served.

New York
Ravina borad

કોરોના ભારતમાંથી વિદાય લેશે, પરંતુ જીવનની અમૂલ્ય ક્ષણોમાં તમે શું શીખ્યા?

કોરોના ની વિદાય તો નિશ્ચિત છે કોરોના દરમિયાન આપણે આપણા જીવનના અમૂલ્ય ક્ષણો માં શું શીખ્યા તેની ઝાંખી કરાવતી ગઈ .આમ તો વિપદા મનુષ્યને સમય અનુસાર બોધ આપતી હોય છે.

સમગ્ર વિશ્વ કોરોના’ ની આફતમાં છે શું શીખશે તેની ખબર નથી પરંતુ મારા ભારતીય નાગરિકોને ઘણી બાબતોને ઠોકર સાથે સમજણ આપે છે આધુનિકતા તરફની દોડને કારણે આપણે આપણી મૂળ પરંપરા ભાતીગળ રિવાજોને ભૂલી પશ્ચિમી દેશોનું આંધળુ અનુકરણ કરતા હતા. એ સમયે કોરોના આપણને બ્રેક મારી તે તરફ જતા અટકાવ્યા છે. કોરોના ક્યારે અટકશે અને કેટલા લોકો તેમાં તેનો જીવ ગુમાવશે એ હાલમાં અનુમાન કરવું તો થોડું મુશ્કેલ છે પરંતુ કોરોના મારા ભારત દેશમાંથી વિદાય લેશે ત્યારે દરેક ભારતીયોને નવી દિશા અને સાચી અને સચોટ જૂની પદ્ધતિ ઓ આપીને જશે.

નંબર 1 આપણી જૂની પરંપરા હતી કે જ્યારે આપણે બહારથી ઘરમાં આવીએ ક્યારે આપણા પગરખા બુટ ચંપલ બહાર ઉતારી પછી જ ઘરમાં પ્રવેશ કરતા અને હાથ-પગ ધોઈ અને ઘરમાં પ્રવેશ કરતા અત્યારે અનેક ઘરોમાં બુટ ચંપલ પહેરીને ફરવું એ સહજ સામાન્ય બની ગયું છે હાલમાં કોરોના એ શું સાચું છે. એ જૂની પરંપરાનો ખ્યાલ આપી માણસને સાચી સમજણ અને સાચી દિશા આપી છે.

નંબર 2 પશ્ચિમી દેશોનું અનુકરણ કરતા આપણે ફાસ્ટ ફૂડ અને અનેક પ્રકારના ઠંડા પીણાની પીવાની શરૂઆત કરી જરૂરિયાત બનાવી દીધી હતી પરંતુ કોરોના સારવાર કરનાર વિશ્વના તબીબી નિષ્ણાતો હવે કોરોના સામેની લડાઈમાં ઘર નો ખોરાક અને ગરમ પાણી વધુ અસરકારક હોવાનું બતાવી રહ્યા છે.

નંબર 3 માણસને જીવન જીવવા માટે બહુ આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અથવા બહુ પૈસાની જરૂર નથી ઓછી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પડે પણ ઉત્તમ જીવન જીવી શકાય છે એ આપણને લોકડાઉન એ શીખવ્યું કે ખાવાપીવાના ખર્ચ સિવાય આપણે વધારાનો ખર્ચ જરૂરી હોતો નથી. સાપ્તાહિકમાં રજાના દિવસે હોટેલ રેસ્ટોરન્ટ માં ગયા વગર પણ જિંદગી અમૂલ્ય રીતે પસાર કરી શકીએ છીએ.

નંબર 4 આજના મનુષ્ય પાસે સમય નથી તેઓ કારણ આપે રાતદિવસ જોયા વગર દોડતા માણસને લોકડાઉન શીખવી ગયું કે આપણી પાસે પોતાના માટે સમય તો હોય છે હું એ ભમ માં જીવું છું કે હું દોડીશ તોજ ચાલશે અત્યારે ભારતીય નાગરિકો લોકડાઉન પરિસ્થિતિમાં ઘરમાં છે સાથે ઘણા દેશોમાં પણ લોકડાઉન છે છતાં દુનિયા તેની ગતિમાં ચાલે છે.

નંબર 5 પોતાના સ્વજનો પણ એઠુ
ખાવું પીવું નહીં આપણી ધાર્મિક ટકોર હતી પરંતુ આધુનિકતાની લપેટમાં આવેલો મનુષ્ય એ માન્યતાને ફગાવી દીધી હતી પણ આ સમયે ધાર્મિક ટકોર સાબિત કરી આપ્યું કે કોઈની થયેલી બીમારીનો છે બીજાને લાગે નહીં એ માટે ધાર્મિક ટકોર હતી.

નંબર 6 સામાન્ય રીતે કોઈના મૃત્યુબાદ આપણે મૃતકના સંસ્કાર બાદ પોતાના ઘરે પાછા ફરતા ત્યારે ઘરમાં કોઇ સ્પષ્ટ કર્યા વગર આપણે સ્નાન કરી લેતા એ પરંપરાને મનુષ્ય ભૂલી ગયો હતો પરંતુ કોરોના સમયે આ પરંપરા ની સાવચેતી તબીબી નિષ્ણાંતોએ નિષ્ણાંતોએ સાબિત કરી આપ્યું કે મૃત્યુ પ્રસંગે ગયા બાદ સ્નાન કરવું આપના આરોગ્ય માટે ખૂબ હિતાવહ છ

ધારાશાસ્ત્રી દેવ સ્વામી ના જય સ્વામિનારાયણ

સ્વચ્છતા ત્યાં પ્રભુતા, ભારતીય હિન્દુ સનાતન શાસ્ત્રમાં જાણો સ્વચ્છતા વિશે

ભારતીય હિન્દુ સનાતન શાસ્ત્રમાં સ્વચ્છતા વિશે ઘણા ઉપદેશ આપવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતી પણ એક કહેવત છે સ્વચ્છતા ત્યાં પ્રભુતા સામાન્ય રીતે સ્વચ્છતાની શરૂઆત આપણા શરીરથી શરૂ કરવી જોઇએ શુદ્ધ જળથી નિત્ય સ્નાનકરીને ધોયેલા અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરવા જોઈએ શરીરની સ્વચ્છતા પછી આપણે ઘરની સ્વચ્છતા કરવી જોઈએ ઘરમાં દરેક રૂમની સફાઇ કર્યા પછી ઘરનું આંગણુ સ્વચ્છ કરીએ ત્યાર પછી ઘરના આગળ રસ્તાનો જેટલો ભાગ થતો હોય તેટલી પણ જવાબદારીઆપણી જ છે. એ જવાબદારી નિભાવશે શું તો સમગ્ર ગામ તથા શહેરના તમામ માર્ગો સ્વચ્છ રહેવા લાગશે ઘરની આગળ રસ્તાને સાફ કરીને રંગોળી પૂરવાની ભારતીય ઋષિએ એક અજોળ પરંપરા આપી છે.

રંગોળી પૂરવાની પરંપરાને ધાર્મિક વિધિમાં ગણવામાં આવી છે. જેથી લોકો તેનો સહજતાથી પાલન કરતા રહે અને તેમાં ધાર્મિક વિધિની સાથે સ્વચ્છતાનો પણ ઉદેશ ગણવામાં આવે છે. પોતાનુ આંગણુ અને નિત્ય માર્ગ અને સ્વચ્છ રાખ્યા પછી ગામની બહાર ના કે ગામની ભાગોળે આવેલા તળાવ નદી ચેકડેમ તથા બાગ બગીચા અને વન ઉપવન ને પણ સ્વચ્છ રાખવા જોઈએ તેને કેવી રીતે સાફ સ્વચ્છ રાખશો તેનો ઉપાય ભગવાન સ્વામિનારાયણે શિક્ષાપત્રીના અતિ સરળ રીત બતાવેલી છે શિક્ષાપત્રીના 32 મા શ્રલોકોમાં ભગવાન સ્વામિનારાયણ મનુષ્યમાત્રને ઉપદેશ અને આદેશ કર્યો છે.

લોક અને શાસ્ત્ર એવા સ્થાનક કે જીણ દેવાલય તથા નદી તળાવ ના આરા માર્ગે તથા વાવેલું ખેતર વૃક્ષની છાયા તથા ફૂલવડી બગીચા આદિત્ય સ્થાનક તેમને વિશે મળ-મૂત્ર ન કરવું તથા થૂકવું પણ નહીં લોકની શુદ્ધ એટલે જાહેર જગ્યા બાગ બગીચા વગેરે અને શાસ્ત્રની એટલે ધાર્મિક સ્થાનો શિક્ષાપત્રીનો આદેશ ધાર્મિક વિધિની સાથે સામાજિક ઉદેશ વધારે છે આ નિયમો માત્ર ધાર્મિક લોકો જ માટે હોય છે એવું નથી મનુષ્યમાત્રને ખૂબ જ ઉપયોગી છે તેમજ સમાજ અને રાષ્ટ્રના હિતમાં છે શિક્ષાપત્રી ધાર્મિક ગ્રંથ છે પરંતુ તેની આજ્ઞાઓ તમામ લોકોને પાળવા જેવી છે સ્વચ્છતાની આજ્ઞાનું પાલન કરવામાં આવે તો આપણા ઘરથી લઈને સંપૂર્ણ દેશ સ્વચ્છતા આપણા દેશની પ્રવર્તમાન સરકાર દ્વારા સ્વચ્છતા વિશે અભિયાન ચલાવવામાં આવે છે તેમાં દેશના તમામ નાગરિકોને સ્વચ્છતા વિશે જાગૃત કરવામાં આવે છે તેના કારણે ઘણા લોકોમાં જાગૃતતા પણ આવી છે પરિણામે ઘણા ગામો અને નગરોમાં સ્વચ્છતા દેખાય છે

આજથી 200 વર્ષ પૂર્વે ભગવાન સ્વામિનારાયણ લખેલી શિક્ષાપત્રી જે સ્વચ્છતા ની આજ્ઞા કરી તે આજે અતિ આવશ્યક બની ગઈ છે હિન્દુ ધર્મની આ વિશેષતાને શરીરને અને ગામને અને દેશને સ્વચ્છ બનાવવા માટે પવિત્ર અને સ્વચ્છ રાખવા માટે ધાર્મિક શાસ્ત્રોમાં તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે તેને ધાર્મિક વિધિ વિધાન ગણીને દરેકને આજ્ઞા પણ કરવામાં આવે છે ધર્મ અને રાજકારણ જુદુ છે પરંતુ બંને નો ઉદ્દેશ ધાર્મિક ગ્રંથોનો ઉદ્દેશ અને દેશના બંધારણ નો ઉદ્દેશ સમાજના અને દેશના હિત કારક હોય છે સ્વયં થી લઈને દેશને સ્વચ્છ રાખવાના વિષયમાં ધાર્મિક ગ્રંથ અને દેશના કાયદાઓ બંને પરસ્પર એકબીજાના પુરક છે એક સિક્કાની બે બાજુઓ છે બે આંખો અને બે હાથની સમાન છે મનુષ્ય માત્ર દેશના સર્વાંગી વિકાસ માટે સારું આચરણ શીખવા માટે દેશનું બંધારણ અને ધર્મનો બંધારણનું પાલન કરતો થાય તો દેશનો સર્વાંગી વિકાસ ખૂબ જ ઝડપી થાય એટલે જ ધાર્મિક શાસ્ત્રોની ખુબજ ઉપયોગિતા છે.

આ સ્વચ્છતાની પ્રેરણા આપનાર આપણા દેશનાં લોકલાડીલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર ભાઈ મોદી ઉદ્દેશ એવો છે નક્કી કરેલા સ્થાને જ દેહક્રિયાઓ કરવી ગમે ત્યાં ન કરવી આવી જ આજ્ઞ ના પરમ કૃપાળુ પરમાત્મા સહજાનંદ સ્વામીએ શિક્ષાપત્રીમાં ૨૦૦ વર્ષ પહેલાં કરી ગયા છે અને આવી ગંદકી ન ફેલાય તેને માટે પણ દેશનો કાયદો અને ધાર્મિક શાસ્ત્રોના પાડે છે તેથી દેશનું બંધારણ અને ધાર્મિક ગ્રંથ ની આજ્ઞાઓનું સ્વચ્છ નું પૂર્ણ પાલન કરીએ એ જ આપણી માટે સૌથી મોટી રાષ્ટ્ર સેવા બનશે ધારાશાસ્ત્રી દેવ સ્વામીના સાદર પ્રણામ સાથે જય શ્રી સ્વામિનારાયણ

ધ્રોલ વીમેન સાયન્સ કલબની બહેનોને ‘નારી રત્ન એવોર્ડ’ થી સન્માનિત કરવામાં આવી

ગુજકોટ ગાંધીનગર પ્રેરિત એમ.ડી.મહેતા એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ દ્વારા સંચાલિત જિલ્લા વિજ્ઞાન કેન્દ્ર દ્વારા એમ.ડી.મહેતા મહિલા મંડળના સહયોગથી જામનગર જિલ્લાની પ્રથમ વીમેન સાયન્સ ક્લબની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી. જેમાં ગૃહિણીઓમાં વૈજ્ઞાનિક મિજાજ વિકશે તેમજ પોતાની આજુબાજુમાં ઉદ્ભવતી ઘટનાઓને હકારાત્મક દ્રષ્ટિ ખીલે તે માટેના ઉદ્દેશને ધ્યાનમાં લઇને આ ક્લબની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

આ કલાક દ્વારા સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ડિજિટલ યુગની ડીજીટલ નારી, સમદ શરબતો ઉનાળા સ્પેશિયલ, આયુર્વેદિક આઈસક્રીમ, નરારાટાપુ ટુર, માટીના ગણેશ બનાવવા, વિજ્ઞાન રીતે પાણીની ચકાસણીની તાલીમ, ટેરેસ ગાર્ડન, ઋતુ અનુસાર ઉકાળા બનાવટ વગેરે જેવા વિષયો સાથે ધ્રોલ વિસ્તારની વિમેન્સ ક્લબની બહેનોને તાલીમ આપી છે. વિષય ઉદ્યોગનો અને કેન્દ્રના પોગ્રામ ઓફિસર ડોક્ટર સંજય પંડયા દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

ત્યારે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ અંતર્ગત સાયન્સ કલબની તમામ મહિલાઓ અને નારી રત્ન એવોર્ડ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવી હતી. જેમાં pgvcl રાજકોટના ચીફ એન્જિનિયર કોઠારી સાહેબ એ.એસ માંડલીયા, એમ.ડી મહેતા એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ સેક્રેટરી સુધાબેન ખંડેરિયા, સેક્રેટરી હંસાબેન મહેતા, કમિટીના ચેરમેન ગોવિંદભાઇ પટેલ, હંસાબા જાડેજા અને મીનાબેન શેઠની હાજરીમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ ગુજરાતની પ્રથમ women’s club ના નવા સત્રમાં રસ ધરાવતી મહિલાઓને સામેલ થવા માટે વિજ્ઞાન કેન્દ્ર મોબાઈલ નંબર 9979241100 પર સંપર્ક કરી શકે છે.

રાજકોટના ગૌરવપૂર્ણ ઇતિહાસને જાણો એમના સ્થાપનાકાળથી

રાજકોટના સત્તરમાં ઠાકોર સાહેબ તરીકે માંધાતાસિંહ જાડેજાનું રાજતિલક તા. 30મી જાન્યુઆરી 2020એ થવા જઈ રહ્યું છે ત્યારે રણજિત વિલાસ પેલેસ ખાતે આ ભવ્ય સમારોહની તડામાર તૈયારીઓ ઘણા સમયથી ચાલી રહી હતી. રાજકોટના ઇતિહાસમાં એક અનોખો અને અભૂતપૂર્વ સમારોહ શરૂ થઈ ચૂક્યો છે. સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં નજીકના ભૂતકાળમાં આવો કોઈ રાજતિલક સમારંભ યોજાયો નથી. રાજકોટના લોકો સ્વ. ઠાકોર સાહેબ મનોહરસિંહજી જાડેજા, એમના કુંવર ઠાકોર સાહેબ માંધાતાસિંહ જાડેજા અને કુંવર યુવરાજ જયદિપસિંહને તો ઓળખે જ છે, પરંતુ રાજકોટના અગાઉના રાજાઓ પણ પ્રતાપી, શૌર્યવાન, પ્રજાવત્સલ અને પરગજુ હતા તેથી લોકોમાં તેઓ પ્રાતઃસ્મરણીય પણ હતા. રાજકોટના આંગણે જ્યારે રાજપરિવારનો આવો મહત્વનો ઉત્સવ યોજાઇ રહ્યો છે ત્યારે આવો જાણીએ રાજકોટ રાજ્યનો ભવ્ય અને ગૌરવપૂર્ણ ઇતિહાસ.

રાજકોટ શહેરનાં ઇતિહાસની શરૂઆત ઈ.સ. ૧૬૧૨માં ઠાકોર સાહેબશ્રી વિભાજી અજોજી જાડેજાથી થઈ હતી. ઠાકોર સાહેબ વિભાજીએ પોતાના મિત્ર રાજુ સંધિની મૈત્રી જીવંત રાખવા માટે રાજકોટની સ્થાપના અને નામકરણ કરેલાં.

ઈ.સ. ૧૭૨૦માં રાજકોટ ઉપર તે સમયનાં જૂનાગઢ નવાબના સુબેદાર માસુમ ખાને ચડાઈ કરીને ઠાકોર સાહેબશ્રી મહેરામણજી બીજાને હરાવીને રાજકોટને જીતી લીધુ હતું. ત્યારબાદ માસુમખાને રાજકોટનું નામ બદલીને માસુમાબાદ કરી નાખ્યુ હતું. ૧૨ વર્ષ પછી એટલે કે ઈ.સ.૧૭૩૨માં મહેરામણજીનાં પુત્ર રણમલજીએ પોતાનું સૈન્ય એકઠું કરીને માસુમખાન ઉપર ચડાઈ કરીને તેને ઠાર માર્યો અને ફરીવાર પોતાનાં પિતાની ગાદી પાછી મેળવી હતી. તે સમયે ઠાકોર સાહેબશ્રી રણમલજી જાડેજાએ ફરી એકવાર આ શહેરનું નામ બદલીને મુળ નામ રાજકોટ રાખ્યું. આમ રાજકોટનાં ઇતિહાસમાં ફકત ૧૨ વર્ષ શહેર બીજા નામથી ઓળખાતું રહ્યુ હતું.

ત્યારબાદ મહેરામણજી બીજા ગાદીએ બેઠા. ઇસ 1720માં માસુમખાન સામેના યુધ્ધમાં ઠાકોર સાહેબ શ્રી મહેરામણજી બીજા યુધ્ધમાં વિરગતિ પામ્યા. આજી નદીને સામે કાંઠે સોળથંભી કહેવાય છે ત્યાં ખાંભી છે. માસૂમખાને રાજકોટનો કોટ બંધાવી ખાઇ ખોદાવી રાજકોટનું નામ માસૂમાબાદ રાખ્યું હતું. રાજકોટની ફરતે કિલ્લો બંધાવ્યો. તે કિલ્લાને આઠ દરવાજા હતા.નવા નાકા, કોઠારિયા નાકા, રૈયા નાકા વગેરે તરીકે હાલના સમયે પણ તે ઓળખાય છે. 1720થી 1732 એમ 12 વર્ષ માસૂમખાને રાજકોટ-માસૂમાબાદ પર રાજ કર્યું. જેમને હરાવીને-મારીને એણે સત્તા લીધી હતી એ મહેરામણજીને સાત પૂત્રો હતા.

1746માં રણમલજીના પુત્ર લાખાજી (પહેલા) રાજવી બન્યા પરંતુ એ ધાર્મિક વૃત્તિના હોવાથી પોતાની હયાતીમાં જ એમણે વહીવટ પુત્ર મહેરામણજી ત્રીજાને સોંપી દીધો. એ વિદ્વાન અને કવિ જીવ હતા. “પ્રવીણ સાગર” નામના વ્રજભાષી મહાકાવ્યની રચના એમણે કરી હતી. વ્રજભાષામાં લખાયેલો આ ગ્રંથ સાહિત્યક્ષેત્રે ખૂબ કિર્તી પામ્યો છે. એ પછી રાજકોટના રાજા તરીકે રણમલજી બીજા ઇસ 1794માં બિરાજ્યા. જેમણે રાજગાદી સરધારથી બદલીને રાજકોટમાં સ્થાપી. એમના અવસાન પછી એમના કુંવર સુરાજી રાજકોટના રાજા બન્યા હતા. એ દરમિયાન રાજકોટમાં બ્રિટીશ શાસનની એજન્સી સ્થપાઇ ચુકી હતી.

સુરાજી પછી એમના પુત્ર મહેરામણજી ચોથા સત્તામાં આવ્યા હતા. રાજકોટની સ્થાપના પછી બારમાં ક્રમે આવેલા બાવાજીરાજ બાપુના સમયમાં રાજકોટના આધુનિકરણની શરુઆત થઇ હતી. તેઓ રાજકુમાર કોલેજની પ્રથમ બેચના વિદ્યાર્થી હતા. ગાંધીજીના પિતા કરમચંદ ગાંધી બાવાજીરાજના સમયમાં રાજકોટ રાજ્યના દીવાન હતા. રાજકોટમાં હજુર કોર્ટની સ્થાપના બાવાજીરાજના સમયમાં થઇ. 1869માં રાજકોટમાં સુધરાઇનો કાયદો લોકશાસનની પધ્ધતિએ પસાર કરાવ્યો હતો. 1877માં દુષ્કાળ પડ્યો ત્યારે લોકોને રોજગારી આપવા માટે રાજકોટમાં રણજિત વિલાસ પેલેસ બંધાવ્યો હતો. આજે પણ આ પેલેસ રાજપરિવારનું નિવાસ સ્થાન છે.

રાજકોટમાં પહેલા જાડેજા વંશનું રાજ હતું અને રાજ્યની રાજધાની સરધાર હતી. ઇ.સ. ૧૮૨૦માં બ્રિટિશ એજન્સીને કાઠીયાવાડ (સૌરાષ્ટ્ર)ની પોલિટિકલ એજેન્સીનું વડું મથક રાજકોટમાં સ્થાપ્યું. માટે ઇ.સ. ૧૮૨૦થી ૧૯૪૭ના ૧૨૭ વર્ષ સુધી સૌરાષ્ટ્રની રાજકિય પ્રવૃતિઓનું કેન્દ્ર રહ્યું. સૌરાષ્ટ્રમાં ૨૨૨ રજવાડાઓ હતા, માટે પશ્ચિમ ભારતની રાજનિતિ અને આર્થિક પ્રવૃતિઓનું કેન્દ્ર રાજકોટ જ રહ્યું હતું.

રાજકોટનો ઇતિહાસ પણ દેશના અન્ય રજવાડાં જેવો રોચક છે. અહીં શૌર્ય અને સાહિત્ય બન્નેનો સમન્વય જોવા મળ્યો છે. દાયકાઓથી રાજવી પરિવાર પ્રજાના સુખ દુ:ખમાં એની પડખે રહ્યો છે. સૌરાષ્ટ્રમાં આઝાદી પહેલાં 222 રજવાડાં હતાં. 1820માં બ્રિટિશ એજન્સીની સ્થાપના સૌરાષ્ટ્રમાં થઇ પછી રજવાડાંના કદ મુજબ 9થી 15 તોપની સલામીમાં વિભાજિત કર્યાં જેમાં રાજકોટનો પણ સમાવેશ થતો હતો. રાજ્યનું ક્ષેત્રફળ 730 ચોરસ કિમી હતું અને એમાં 64 ગામો હતાં.

પહેલાં રાજકોટ રાજ્યની રાજધાની ચીભડા અને પછી સરધાર ગામે હતી.ઇ.સ.1635માં જામ વિભાજીનું અવસાન થતાં તેમના પુત્ર મહેરામણજી પહેલા સરધારની ગાદીએ બિરાજમાન થયા. 1656માં મહેરામણજીના અવસાન પછી એમના બન્ને પુત્રો ઠાકોર સાહેબ શ્રી સાહેબજી અને નાનાભાઇ કુંભોજી પહેલાએ ગોંડલની સ્થાપના કરી હતી. સાહેબજીના સરધારના રાજ્યકાળ દરમિયાન શ્રીસ્વામી નારાયણ ભગવાને સરધાર દરબારગઢમાં ચાતુર્માસ કર્યો અને લીમડાના વૃક્ષ નીચે બેસી ગામના લોકો સાથે સત્સંગ કરી જળચરને આશીર્વાદ આપ્યા. સાહેબજીના અવસાન પછી બામણિયોજી 1675માં સરધાર એટલે કે રાજકોટ રાજ્યની ગાદીએ બેઠા. કાળીપાટ ગામમાં રાજકોટ રાજ્યની પવિત્ર ગાયો મિયાણાંઓએ વાળતાં તે પવિત્ર ગાયોના રક્ષણ માટે નકલંગ વીડ પાસે મિયાણાઓ સામે ધમાસાણ યુધ્ધમાં તેઓ વીરગતિ પામ્યા અને શુરાપુરા બન્યા. આજે પણ રાજપરિવાર અને વિભાણી જાડેજા રાજપૂતો દર વર્ષે કાળી ચૌદસના દિવસે બેડી પાસે રણદેરીની પૂજા અર્ચન કરવા જાય છે.

રાજકોટમાં રાંદરડા તળાવનું નિર્માણ, પરા બજારનું બાંધકામ, જુગાર અટકાવવાનો કાયદો,પશુ-પક્ષીના શિકારનો કાયદો વગેરે બાવાજીરાજ બાપુના સમયમાં થયેલાં નોંધપાત્ર કામ છે. 1883થી 85 વચ્ચે રાજકોટમાં હોસ્પીટલ પણ બનાવાઇ હતી. બાવાજીરાજ બાપુ પછી 1890 થી 1930 સુધી લાખાજીરાજ રાજકોટના રાજવી રહ્યા અને પ્રજાએ એમને પ્રજાવત્સલ રાજવી તરીકે નવાજ્યા. રાજકુમાર કોલેજમાં ભણ્યા ઉપરાંત એ દહેરાદુન જઇને ઇમ્પિરીયલ કેડેટ કોપ્ર્સમાં લશ્કરી તાલીમ લઇ આવ્યા હતા. રાજાશાહીમાં પણ લોકશાહીના મૂલ્યો જાળવનાર રાજવી તરીકે તેઓ પ્રખ્યાત હતા

1921માં ગાંધીજીને એમણે રાષ્ટ્રીય શાળા બનાવવા માટે જગ્યા આપી અને એમની ઉપસ્થિતિમાં જ એનું ઉદઘાટન પણ થયું. 1924માં રવીન્દ્રનાથ ટાગોર રાજકોટ આવ્યા ત્યારે પણ પ્રજા વતી એનું સન્માન કર્યું હતું અને 1925માં ગાંધીજીને દરબાર ગઢ ખાતે જાહેર સમારોહમાં સન્માનપત્ર, સ્મૃતિચિહ્ન આપીને એમનું સન્માન કર્યું હતું. એમના સમયમાં જ રાજકોટમાં કોલેજ શરુ કરવાની પણ તૈયારી શરુ થઇ હતી. છપ્પનીયા દુષ્કાળ વખતે એમણે ઠેર ઠેર કેટલ કેમ્પ શરુ કરાવ્યા હતા. રાજ્યમાં ગ્રામ પંચાયત અને ગ્રામ સ્વરાજ એમના સમયમાં શરુ થયા. લંડન અને મુંબઇની બર્ગમેન એન્ડ હોફમેન કંપનીએ રાજકોટમાં ઓઇલમિલ સ્થાપવાની ઇચ્છા પણ એમના સમયમાં દર્શાવી હતી. જો કે વુલન અને કાપડમીલ એમણે પોતે શરુ કરાવી હતી. વીજળીઘરની યોજના પણ લાવ્યા હતા.

પોતાના દીવાન હરજીવન કોટકને લાખાજીરાજ બાપુએ કહ્યું હતું કે ફક્ત રાજ્યની તિજોરીમાં નાણાં એકઠા કરવાનો જ મને મોહ નથી.લોકોમાં વાહવાહ કહેવરાવવાની પણ મને ઇચ્છા નથી અને અંગત મોજ શોખ મારે પોષવો નથી. પરંતુ મારી પ્રજા સુખી અને ઉન્નત થાય એ જ એક અંતિમ ઇચ્છા છે. શિક્ષકોનું સંમેલન એમના સમયમાં મળ્યું ત્યારે કેમેસ્ટ્રી અનેબએન્જિનીયરીંગ જેવા વિષયના પુસ્તકોનો ગુજરાતી અનુવાદ એમણે કરાવવા અનુરોધ કર્યો હતો. છોકરા અને છોકરીઓ માટે એમણે સ્કાઉટ-ગાઇડની પ્રવૃત્તિ પણ શરુ કરી હતી.

રાજકોટમાં પ્લેગ ફેલાયો ત્યારે ઘરે ઘરે જઇને એમણે લોકોના ખબર અંતર પૂછ્યા હતા. લાખાજીરાજ પછી ધર્મેન્દ્રસિંહ રાજકોટના રાજા બન્યા હતા. “ધર્મેન્દ્રસિંહજી આર્ટસ એન્ડ લો કોલેજ”ની સ્થાપના એમના સમયમાં જ થઇ હતી. લાખાજીરાજ પુસ્તકાલયની શરુઆત એમના સમયમાં થઇ અને એમની પ્રતિમા પણ મુકાવી. રાજકોટમાં કાપડ માર્કેટ પણ ધર્મેન્દ્રસિંહજીના સમયમાં સ્થપાઇ. રાજકોટ રોલ્સરોય 1934, અને સિલ્વર ચેરિએટ 1934 બન્ને એમણે પોતાની આગવી સૂઝથી બનાવરાવી હતી જેને વિશ્વભરમાં ખ્યાતિ મળી હતી. ધર્મેન્દ્રસિંહને કોઇ સંતાન ન હોવાથી એમના અવસાન પછી એમના ભાઇ પ્રદ્યુમ્નસિંહ ગાદીએ આવ્યા જે રાજાશાહી સમયના છેલ્લા રાજા હતા. આઝાદી વખતે એમણે સરદાર વલ્લભભાઇ પટેલને રાજ્ય સોંપ્યું હતુ. પ્રદ્મુમ્નસિંહજીએ રાજકોટને પ્રદ્યુમ્ન પાર્ક જેવા સુંદર સ્થળની ભેટ આપી હતી. રાજકોટ જેમને દાદાના નામે ઓળખે છે એ મનોહરસિંહજી જાડેજા પ્રદ્યુમ્નસિંહજીના જ પુત્ર. એમણે લોકશાહીની ચૂંટણી પ્રક્રિયાના માધ્યમથી ચૂંટાઇ, લોકોની સતત સેવા કરી. બેસ્ટ પાર્લામેન્ટરીયન તરીકે એ ઓળખાયા. વિધાનસભામાં બોલે, કોઇ પ્રશ્ર્ન ઉઠાવે તો એમ જ લાગે કે જાણે સૌરાષ્ટ્રનો અવાજ ગાંધીનગરમાં ગૂંજી રહ્યો છે. એ ગરીબોના પ્રતિનિધી હતા. રાજકોટના-સૌરાષ્ટ્રના પ્રશ્નો માટે લડ્યા. એમના મતવિસ્તારના ન હોય એવા લોકો પણ એમને રજૂઆત કરતા. દાદા પાસે કોઇ હોદ્દો ન હોય તો પણ એમનું સન્માન સમાજમાં છેવટ સુધી રહ્યું અને આજે પણ અકબંધ છે.

હાલમાં એમના કુંવર માંધાતાસિંહજી જાડેજા પણ લોકોની વચ્ચે રહીને એ પરંપરા નિભાવી રહ્યા છે. ગુજરાત રાજ્યના પ્રવાસન નિગમમાં ડાયરેકટર તરીકે તેમણે જવાબદારી નિભાવી, તો ભારતીય જનતા પક્ષની પ્રદેશ કારોબારીમાં પણ સમાવેશ થયો. પર્યાવરણ લક્ષી પ્રવૃત્તિઓને લીધે તેઓ ગ્રીન એમ્બેસેડર પણ બન્યા. જૂનાં સ્થાપત્ય અને શિલ્પકળામાં એમનો રસ જાણીતો છે. પુરાતન સ્થાપત્ય અને વારસાની જાળવણી માટે તેઓ સતત જાગૃત છે.

આઝાદી પછી ૧૯૪૮માં સ્વતંત્ર સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની સ્થાપના થઇ. ૧૯૫૬ સુધી રાજકોટ સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની રાજધાની રહી. રાષ્ટ્રવાદી પ્રવૃતિઓ અને સમાજ સુધારણા માટે થયેલ દરેક પ્રયત્નોમાં ભારતની મહાન હસ્તિઓ જેવી કે, ગાંધીજી, સરદાર પટેલ અને ઠક્કર બાપા સહિતનાઓ રાજકોટને આગવું મહત્વ આપીને કાર્ય કર્યું. મહાત્મા ગાંધીજીનો અભ્યાસ રાજકોટની પ્રખ્યાત આલ્ફ્રેડ હાઇસ્કુલમાં થયેલો. હાલની રાષ્ટ્રીય શાળામાં તેઓએ આંદોલન પણ કરેલ. આજે મહાત્મા ગાંધીની યાદમાં આલ્ફ્રેડ હાઇસ્કુલને મ્યુઝિયમમાં બદલવામાં આવ્યું છે.

★રાજકોટ શહેરની સ્થાપનાથી લઈને અત્યાર સુધી ક્યારે ક્યારે કોનું શાસન રહ્યું?★

1694 – 1720 મહેરામમજી બીજા બામાનિયાજી
1720 – 1732 માસુમખાન શુઘાવત-મોગલ બાદશાહ
1732 – 1746 રણમલજી પહેલા મેહરામમજી
1746 – 17 .. લાખાજી પહેલા રણમલજી
1717 – 1794 મહેરામમજી ત્રીજા
1794 – 1795 લાખાજી પહેલા રણમલજી
1795 – 1825 રણમલજી બીજા મહેરામમજી
1825 – 1844 સૂરજજી રણમલજી
1844 – 8 નવેમ્બર 1862 મહેરામમજી ચોથા સૂરજજી
8 નવેમ્બર 1862 – 16 એપ્રિલ 1890 બાવાજીરાજ મેહરમસિંહજી
1862 – 1867 ઠાકુરાણી બાઇ શ્રી નાનીબા કુંવરબા
1867 – 17 જાન્યુઆરી 1876 જે.એચ. લોઈડ-રીજન્ટ
16 એપ્રિલ 1890 – 2 ફેબ્રુઆરી 1930 લાખાજીરાજ ત્રીજા બાવાજીરાજ
3 જૂન 1918થી સર લખાજીરાજ ત્રીજા બાવાજીરાજ
16 એપ્રિલ 1890 – 21 ઓક્ટોબર 1907 -રેજન્ટ
2 ફેબ્રુ 1930 – 11 જૂન 1940 ધર્મેન્દ્રસિંહજી લાખાજી
11 જૂન 1940 – 15 Augગસ્ટ 1947 પ્રદ્યુમનસિંહજી

રાજકોટમાં કુલ 10 તાલુકાઓ, 856 ગામડાઓ અને 07 નગરપાલિકાઓ છે.
વસતી આશરે 39 લાખ જેટલી છે.
રાજકોટનો સાક્ષરતા દર ૮૮.૨ % છે.
હાલ રાજકોટમાં મરાઠી, પંજાબી, તેલુગુ, તામીલ, બંગાળી, મારવાડી અને હિંદી ભાષા બોલનારાઓની સંખ્યા ધ્યાનાકર્ષક છે. સ્થાપત્ય કલામાં રાજકોટ પરંપરાગત અને આધુનિકતાનો સમન્વય ધરાવે છે.

આજે બનાવો લીલી હળદરનુ શાક

10 લોકો માટે લીલી હળદરના શાકની રેસિપી

સામગ્રીઃ

500 ગ્રામ લીલી હળદર, 500 ગ્રામ શુદ્ધ દેશી ઘી, 250 ગ્રામ લીલા વટાણા, 500 ગ્રામ મલાઈ વાળું દહીં, 100 ગ્રામ તાજા લાલ મરચા, 250 ગ્રામ લીલી ડુંગળી, 250 ગ્રામ લીલું લસણ, 50 ગ્રામ આદુ, 50 ગ્રામ સૂકું લસણ, એક પુળીયું કોથમીર, એક ટેબલ સ્પૂન અજમો, બે ટેબલ સ્પૂન આખું જીરું, ત્રણ ટેબલ સ્પૂન ધાણાજીરું પાવડર, એક ટેબલ સ્પૂન, કાળા મરી પાવડર
*ત્રણ ટેબલ સ્પૂન કિચનકિંગ ગરમ મસાલો
*નમક સ્વાદ અનુસાર

રીતઃ

લીલી હળદરને સાદા પાણીથી ધોઈને તેને લાંબી-લાંબી ખમણી લેવી. ત્યાર બાદ ફરી એક વાર ધોઈને બધું પાણી સાવ નિતારી લેવું.

કડાઈમાં ઘી નાંખી ખમણેલી હળદરનું પાણી બળી જાય અને થોડી બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી સાંતળી લેવી.

ત્યાર બાદ હળદર કડાઈમાંથી કાઢીને વધેલા ઘીમાં વટાણા અધકચરા તળી લેવા. વટાણા બહાર કાઢી વધેલા ઘીમાં જીરાનો વઘાર કરી આદુ-લસણની પેસ્ટ સાંતળવી.

ત્યાર બાદ તેમાં ઝીણી સુધારેલી લીલી ડુંગળી- લીલું લસણ સાંતળવા નાંખી દેવું. થોડું સાંતળ્યા બાદ તેમાં લાલ મરચાંની પેસ્ટ ઉમેરીને ઉપર અજમો અધકચરો મસળીને છાંટવો. ધાણાજીરું, મીઠું અને કિચનકિંગ મસાલો નાખવો.

ઘી વછુટે ત્યારે સાંતળેલી હળદર અને વટાણા નાંખીને ધીમા તાપે સતત હલાવતા રહેવું. ઉપર ઘી તરી આવે ત્યારે દહીં નાંખીને 1 મિનિટ કરતા ઓછા સમય સુધી હલાવીને નીચે ઉતારતા સમયે કોથમીર છાંટી જાર-બાજરો કે માત્ર બાજરાના રોટલા સાથે ગરમા-ગરમ પીરસવું.

ધ્રોલના વિદ્યાર્થીઓએ રાજ્યકક્ષાએ મારી બાજી

 રાજકોટ હેમુગઢવી હોલ ખાતે રાજ્યકક્ષાની ‘બાળ પ્રતિભા શોધ’ સ્પર્ધા યોજાય હતી. જેમાં ધ્રોલની આર્યવ્રત સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ સમગ્ર જામનગર જિલ્લાનું ગૌરવ વધાર્યું હતુ. એકપાત્રિય અભીનયમાં સ્પર્ધામાં આદ્રોજા યુગકુમાર નિતેશભાઇએ પ્રથમ નંબર તથા વકૃતત્વ સ્પર્ધામાં દ્વિતીયનંબર પ્રાપ્ત કરીઓ છે. ત્યારે દુહા-છંદ-ચોપાઈ સ્પર્ધામાં અગ્રાવત હિતકુમાર ગૌતમભાઈએ  તૃતીય નંબર પ્રાપ્ત કર્યો હતો.

રાજ્યકક્ષાએ બાળ પ્રતિભા શોધ સ્પર્ધામાં એકપાત્રિય અભીનયમાં આદ્રોજા યુગકુમાર નિતેશભાઇએ પ્રથમ નંબર તથા વકૃતત્વ સ્પર્ધામાં દ્વિતીયનંબર પ્રાપ્ત કરીઓ છે. ત્યારે આદ્રોજા યુગકુમારે આ પ્રસંગે તેમને જણાવ્યુ હતુ કે, મારે જામનગરના સૌથી નાની ઉમર IPS
સાફિન હસનની જેમ PIS બનવુ છે.

રાજ્યકક્ષાએ બાળ પ્રતિભા શોધ સ્પર્ધામાં દુહા-છંદ-ચોપાઈ સ્પર્ધામાં અગ્રાવત હિતકુમાર ગૌતમભાઈએ  તૃતીય નંબર પ્રાપ્ત કર્યો હતો. આ પ્રસંગે અગ્રાવત હિતકુમારે જણાવ્યુ હતુ કે, હુ છેલ્લા બે વર્ષથી સાહિત્ય ક્ષેત્રે તયારી કરૂ છુ. અને મારે સાહિત્યકાર બનવુ છે.